Thanh khoản & vốn lưu động

Chu kỳ chuyển đổi tiền (CCC): công thức DIO + DSO − DPO

Ký hiệu: CCC
Tiếng Anh: Cash conversion cycle
Áp dụng cho: Doanh nghiệp
Tài liệu (DOI): 3

Định nghĩa

Chu kỳ chuyển đổi tiền là số ngày từ khi trả tiền cho nhà cung cấp đến khi thu tiền từ khách hàng. Đây là thước đo tổng hợp của quản trị vốn lưu động, biến giải thích chính trong các đề tài vốn lưu động và lợi nhuận (Deloof, 2003).

Công thức

CCC = 365 × (Hàng tồn kho / Giá vốn + Phải thu khách hàng / Doanh thu thuần − Phải trả người bán / Giá vốn)

Chỉ tiêu	Báo cáo	Mã số
Hàng tồn kho	Bảng cân đối kế toán (B01-DN)	140
Phải thu ngắn hạn của khách hàng	Bảng cân đối kế toán (B01-DN)	131
Phải trả người bán ngắn hạn	Bảng cân đối kế toán (B01-DN)	311
Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ	Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (B02-DN)	10
Giá vốn hàng bán	Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (B02-DN)	11

Mã số theo mẫu báo cáo tài chính của Thông tư 200/2014/TT-BTC (doanh nghiệp). Báo cáo của tổ chức tín dụng theo Thông tư 49/2014/TT-NHNN không dùng chung hệ mã này, nên chỉ ghi tên chỉ tiêu. Dùng BCTC hợp nhất nếu doanh nghiệp có công ty con, và dùng thống nhất cho mọi năm.

Tính CCC cho nhiều doanh nghiệp, nhiều năm

Các biến thể thường gặp

Từng thành phần: DIO = 365 × HTK / Giá vốn; DSO = 365 × Phải thu / Doanh thu; DPO = 365 × Phải trả / Giá vốn Nên đưa riêng từng thành phần vào mô hình như Deloof (2003).
Số dư bình quân: Dùng bình quân đầu kỳ, cuối kỳ của tồn kho, phải thu, phải trả

Dấu kỳ vọng trong nghiên cứu trước

Quan hệ với	Dấu	Ghi chú
Khả năng sinh lời	Ngược chiều (−)	Deloof (2003); ở Việt Nam có bằng chứng quan hệ ngưỡng (Nguyen & Su, 2022).

Dấu kỳ vọng là tóm tắt của nghiên cứu trước để viết giả thuyết; kết quả trên mẫu của bạn có thể khác.

Lỗi hay gặp

Tính DPO trên doanh thu thay vì giá vốn.
Dùng 360 ngày ở chỗ này, 365 ở chỗ khác.
Áp dụng cho doanh nghiệp xây lắp, bất động sản mà không bàn về chi phí sản xuất kinh doanh dở dang.

Chưa chắc nên ước lượng bằng Pooled OLS, FEM/REM hay GMM? Công cụ chọn phương pháp phân tích dữ liệu gợi ý theo cấu trúc dữ liệu và câu hỏi nghiên cứu. Cần biến vĩ mô làm biến kiểm soát (tăng trưởng GDP, lạm phát, lãi suất)? Lấy từ dữ liệu kinh tế vĩ mô Việt Nam qua các năm.

Code Stata và R

Tên biến theo file dữ liệu bảng xuất từ công cụ tính chỉ số tài chính (firm,year, ta, ni…). Biến trễ chỉ hợp lệ khi năm liền trước có số liệu.

Stata

* Dữ liệu bảng: một dòng một doanh nghiệp – năm
encode firm, gen(id)
xtset id year
gen dio = 365 * inv / cogs
gen dso = 365 * ar / rev
gen dpo = 365 * ap / cogs
gen ccc = dio + dso - dpo

R

library(dplyr)
df <- df |>
  group_by(firm) |>
  arrange(year, .by_group = TRUE) |>
  mutate(dio = 365 * inv / cogs, dso = 365 * ar / rev,
         dpo = 365 * ap / cogs, ccc = dio + dso - dpo) |>
  ungroup()

Tài liệu tham khảo

Deloof, M. (2003). Does working capital management affect profitability of Belgian firms? Journal of Business Finance & Accounting, 30(3–4), 573–588. https://doi.org/10.1111/1468-5957.00008
Nguyen, T. H., & Su, D. T. (2022). Threshold effect of working capital management on firm profitability: Evidence from Vietnam. Cogent Business & Management, 9(1), Article 2141090. https://doi.org/10.1080/23311975.2022.2141090
Nguyen, A. T. H., & Nguyen, T. V. (2018). Working capital management and corporate profitability: Empirical evidence from Vietnam. Foundations of Management, 10(1), 195–206. https://doi.org/10.2478/fman-2018-0015

DOI của từng tài liệu đã được đối chiếu với Crossref (api.crossref.org).