Tâm lý & sức khoẻ tinh thần
Thang đo nghiện mạng xã hội tiếng Việt: BSMAS (Andreassen, 2016)
- Khái niệm
- Nghiện mạng xã hội
- Tiếng Anh
- Social media addiction
- Thang đo trong thư viện
- 1
- Biến quan sát
- 6
Nghiện mạng xã hội là việc dùng mạng xã hội quá mức tới mức bận tâm thường xuyên, dùng để giải toả tâm trạng, khó cắt giảm và ảnh hưởng xấu tới học tập hay công việc. BSMAS đo khái niệm này theo sáu thành phần của nghiện hành vi mà Griffiths mô tả, mỗi thành phần một câu. Ở Việt Nam, khái niệm này gặp nhiều trong đề tài về sinh viên dùng Facebook, TikTok, liên hệ với trầm cảm, lo âu, giấc ngủ, kết quả học tập và FoMO.
So sánh các thang đo
| Thang đo | Tác giả (năm) | Số biến | Thang trả lời | Khi nào nên dùng |
|---|---|---|---|---|
| Nghiện mạng xã hội (BSMAS)BSMAS | Andreassen và cộng sự (2016) | 6 | 5 mức: 1 = Rất hiếm khi … 5 = Rất thường xuyên | Chọn khi đo nghiện mạng xã hội nói chung hoặc một nền tảng cụ thể; 6 biến, thang tần suất 5 mức, cộng điểm 6–30. |
Biến quan sát từng thang đo
Bản tiếng Việt do ban biên tập dịch để tham khảo. Khi dùng cho nghiên cứu, hãy dịch ngược (back-translation) và chạy thử với 20–30 người trước khi phát chính thức. Thay [hệ thống], [thương hiệu]... bằng đối tượng cụ thể trong đề tài của bạn.
Nghiện mạng xã hội (BSMAS) · BSMAS
Mức độ một người sử dụng mạng xã hội theo kiểu gây nghiện: bận tâm quá mức, dùng để giải toả tâm trạng, cần dùng nhiều hơn, bứt rứt khi không được dùng, ảnh hưởng tới học tập hay công việc và khó cắt giảm.
| Mã | Biến quan sát (tiếng Việt) |
|---|---|
| SM1 | Bạn dành nhiều thời gian nghĩ về mạng xã hội hoặc tính xem sẽ dùng mạng xã hội thế nào. |
| SM2 | Bạn thấy thôi thúc phải dùng mạng xã hội ngày càng nhiều hơn. |
| SM3 | Bạn dùng mạng xã hội để quên đi những vấn đề cá nhân. |
| SM4 | Bạn đã cố giảm thời gian dùng mạng xã hội nhưng không thành công. |
| SM5 | Bạn trở nên bồn chồn hoặc khó chịu nếu bị cấm dùng mạng xã hội. |
| SM6 | Bạn dùng mạng xã hội nhiều tới mức ảnh hưởng xấu tới công việc hoặc việc học của mình. |
Thang trả lời: Tần suất 1–5
Nguồn: Andreassen và cộng sự (2016). Bản gốc tiếng Anh và lưu ý sử dụng: thang đo BSMAS.
Lưu ý khi dùng
- BSMAS dùng thang tần suất (rất hiếm khi … rất thường xuyên), không phải Likert đồng ý; giữ đúng nhãn khi đưa vào bảng hỏi chung.
- Có thể đổi 'mạng xã hội' thành một nền tảng cụ thể như TikTok, nhưng giữ cấu trúc câu và ghi rõ đã điều chỉnh từ BSMAS.
- Các điểm cắt 'nghiện' lưu hành trên mạng không thống nhất giữa các nghiên cứu; nếu chia nhóm, trích nguồn điểm cắt và nói rõ đây là sàng lọc, không phải chẩn đoán.
- Thang đo này không phải công cụ chẩn đoán. Đề tài hỏi về sức khoẻ tinh thần cần làm theo quy định đạo đức nghiên cứu của trường (có phiếu đồng ý tham gia) và ghi một đầu mối hỗ trợ tâm lý ở cuối bảng hỏi.
Chọn được thang đo rồi, ghi nguồn đúng cách theo bài thang đo gốc, kế thừa và hiệu chỉnh, đặt khái niệm vào mô hình nghiên cứu vẽ online để có giả thuyết, tính cỡ mẫu tối thiểu, và sau khi thu dữ liệu thì kiểm tra độ tin cậy bằng công cụ tính Cronbach's alpha. Chưa thấy khái niệm cần tìm? Xem cách tìm thang đo trong nghiên cứu khoa học.
Câu hỏi thường gặp
BSMAS có câu đảo chiều không?
Không. Cộng 6 câu được điểm 6–30; điểm càng cao thì nguy cơ nghiện mạng xã hội càng lớn.
Đã có nghiên cứu ở Việt Nam dùng BSMAS chưa?
Có. Doan và cộng sự (2022, IJERPH 19(21), 14416) khảo sát 173 người trẻ 16–30 tuổi và báo cáo Cronbach's alpha 0,81. Đây là kết quả trên mẫu của bài, chưa phải một nghiên cứu thẩm định bản tiếng Việt.
Nên dùng BSMAS hay thang nghiện điện thoại SAS-SV?
BSMAS hỏi về mạng xã hội, SAS-SV hỏi về việc dùng điện thoại nói chung. Chọn theo biến chính của đề tài; nếu đo cả hai, kiểm tra giá trị phân biệt vì hai khái niệm khá gần nhau.