Hành vi người tiêu dùng
Ý định khởi nghiệp là gì, đo bằng thang đo nào?
- Khái niệm
- Ý định khởi nghiệp
- Tiếng Anh
- Entrepreneurial Intention
- Thang đo trong thư viện
- 4
- Biến quan sát
- 19
Ý định khởi nghiệp là mức độ một người đã quyết tâm và có kế hoạch thành lập doanh nghiệp của riêng mình trong tương lai. Liñán và Chen (2009) đo khái niệm này theo thuyết hành vi có kế hoạch: ý định chịu tác động của thái độ với việc làm doanh nhân, chuẩn chủ quan và nhận thức kiểm soát hành vi. Bộ EIQ được kiểm định trên sinh viên ở hai nền văn hoá nên hay dùng cho nghiên cứu so sánh. Đề tài phổ biến ở Việt Nam: ý định khởi nghiệp của sinh viên, tác động của giáo dục khởi nghiệp và vai trò của gia đình.
So sánh các thang đo
| Thang đo | Tác giả (năm) | Số biến | Thang trả lời | Khi nào nên dùng |
|---|---|---|---|---|
| Ý định khởi nghiệp (EI) EIQ | Liñán và Chen (2009) | 6 | Likert 5 hoặc 7 mức | 6 câu ý định khởi nghiệp, dùng làm biến phụ thuộc. |
| Thái độ với việc khởi nghiệp (ATT) EIQ | Liñán và Chen (2009) | 5 | Likert 5 hoặc 7 mức | 5 câu thái độ với việc khởi nghiệp, tiền tố chính theo TPB. |
| Nhận thức kiểm soát hành vi (PBC) EIQ | Liñán và Chen (2009) | 6 | Likert 5 hoặc 7 mức | 6 câu nhận thức kiểm soát hành vi (tự tin vào khả năng lập và điều hành doanh nghiệp). |
| Chuẩn chủ quan (SN) EIQ | Liñán và Chen (2009) | 2 | Likert 5 hoặc 7 mức | 2 câu chuẩn chủ quan; ít câu nên dễ cho alpha thấp, cân nhắc báo thêm tương quan giữa hai câu. |
Biến quan sát từng thang đo
Bản tiếng Việt do ban biên tập dịch để tham khảo. Khi dùng cho nghiên cứu, hãy dịch ngược (back-translation) và chạy thử
với 20–30 người trước khi phát chính thức. Thay [hệ thống], [thương hiệu]... bằng đối tượng cụ
thể trong đề tài của bạn.
Ý định khởi nghiệp (EI) · EIQ
Mức độ một người tự nhận đã quyết tâm thành lập doanh nghiệp trong tương lai.
| Mã | Biến quan sát (tiếng Việt) |
|---|---|
| EI1 | Tôi sẵn sàng làm mọi việc để trở thành doanh nhân. |
| EI2 | Mục tiêu nghề nghiệp của tôi là trở thành doanh nhân. |
| EI3 | Tôi sẽ nỗ lực hết sức để thành lập và điều hành doanh nghiệp của riêng mình. |
| EI4 | Tôi quyết tâm thành lập doanh nghiệp trong tương lai. |
| EI5 | Tôi đã suy nghĩ rất nghiêm túc về việc thành lập doanh nghiệp. |
| EI6 | Tôi có ý định chắc chắn sẽ thành lập doanh nghiệp vào một ngày nào đó. |
Nguồn: Liñán và Chen (2009). Bản gốc tiếng Anh và lưu ý sử dụng: thang đo EIQ.
Thái độ với việc khởi nghiệp (ATT) · EIQ
Mức độ một người đánh giá tích cực hay tiêu cực việc trở thành doanh nhân.
| Mã | Biến quan sát (tiếng Việt) |
|---|---|
| ATT1 | Với tôi, làm doanh nhân mang lại nhiều lợi ích hơn bất lợi. |
| ATT2 | Tôi thấy con đường khởi nghiệp kinh doanh hấp dẫn. |
| ATT3 | Nếu có cơ hội và nguồn lực, tôi muốn thành lập một doanh nghiệp. |
| ATT4 | Làm doanh nhân sẽ mang lại cho tôi sự thoả mãn lớn. |
| ATT5 | Giữa nhiều lựa chọn nghề nghiệp, tôi thích trở thành doanh nhân hơn cả. |
Nguồn: Liñán và Chen (2009). Bản gốc tiếng Anh và lưu ý sử dụng: thang đo EIQ.
Nhận thức kiểm soát hành vi (PBC) · EIQ
Mức độ một người thấy việc thành lập và vận hành doanh nghiệp là dễ dàng và nằm trong khả năng của mình.
| Mã | Biến quan sát (tiếng Việt) |
|---|---|
| PBC1 | Với tôi, thành lập một doanh nghiệp và duy trì cho nó hoạt động là việc dễ dàng. |
| PBC2 | Tôi đã sẵn sàng để thành lập một doanh nghiệp có khả năng trụ vững. |
| PBC3 | Tôi có thể kiểm soát quá trình thành lập một doanh nghiệp mới. |
| PBC4 | Tôi biết những chi tiết thực tế cần thiết để thành lập doanh nghiệp. |
| PBC5 | Tôi biết cách phát triển một dự án khởi nghiệp. |
| PBC6 | Nếu thử thành lập doanh nghiệp, tôi có khả năng thành công cao. |
Nguồn: Liñán và Chen (2009). Bản gốc tiếng Anh và lưu ý sử dụng: thang đo EIQ.
Chuẩn chủ quan (SN) · EIQ
Mức độ một người cho rằng những người thân cận sẽ ủng hộ quyết định khởi nghiệp của mình.
| Mã | Biến quan sát (tiếng Việt) |
|---|---|
| SN1 | Nếu tôi quyết định thành lập doanh nghiệp, gia đình tôi có ủng hộ quyết định đó không? |
| SN2 | Nếu tôi quyết định thành lập doanh nghiệp, bạn bè tôi có ủng hộ quyết định đó không? |
Nguồn: Liñán và Chen (2009). Bản gốc tiếng Anh và lưu ý sử dụng: thang đo EIQ.
Lưu ý khi dùng
- Đo ý định, không đo hành vi đã khởi nghiệp: đối tượng hợp nhất là sinh viên năm cuối hoặc người trẻ chưa có doanh nghiệp.
- Chuẩn chủ quan chỉ có 2 câu, alpha có thể thấp; báo thêm tương quan giữa hai câu và giải thích trong chương 4.
- Nếu muốn thêm giáo dục khởi nghiệp hay đam mê khởi nghiệp, đặt chúng là tiền tố của thái độ và nhận thức kiểm soát, không nối thẳng tất cả vào ý định.
- Thang dùng được 5 hoặc 7 mức; chọn một và dùng thống nhất cho mọi khái niệm.
Chọn được thang đo rồi, ghi nguồn đúng cách theo bài thang đo gốc, kế thừa và hiệu chỉnh, đặt khái niệm vào mô hình nghiên cứu vẽ online để có giả thuyết, tính cỡ mẫu tối thiểu, và sau khi thu dữ liệu thì kiểm tra độ tin cậy bằng công cụ tính Cronbach's alpha. Chưa thấy khái niệm cần tìm? Xem cách tìm thang đo trong nghiên cứu khoa học.
Câu hỏi thường gặp
Mô hình nghiên cứu ý định khởi nghiệp của sinh viên thường gồm những biến nào?
Phổ biến nhất là ba tiền tố của TPB (thái độ, chuẩn chủ quan, nhận thức kiểm soát hành vi) tác động đến ý định khởi nghiệp, cộng thêm biến như giáo dục khởi nghiệp, đam mê, tính cách hay hỗ trợ từ gia đình.
Ý định khởi nghiệp nên đo bằng mấy câu?
Thang EIQ có 6 câu cho ý định. Nhiều khoá luận dùng 3 đến 6 câu; dùng đủ 6 câu giúp độ tin cậy ổn định hơn khi phải loại câu.
Có nên chạy PLS-SEM cho mô hình ý định khởi nghiệp không?
Có, nếu mô hình có biến trung gian (thái độ và kiểm soát hành vi đứng giữa giáo dục khởi nghiệp và ý định). Nếu chỉ có các tiền tố TPB trỏ thẳng vào ý định, hồi quy bội cũng đủ.
Tài liệu được nhắc tới
- Liñán, F., & Chen, Y.-W. (2009). Development and cross-cultural application of a specific instrument to measure entrepreneurial intentions. Entrepreneurship Theory and Practice, 33(3), 593–617. https://doi.org/10.1111/j.1540-6520.2009.00318.x